वडोदरा, 19 एप्रिल: वडोदरा येथील महाराजा सयाजीराव यूनिवर्सिटी (एमएसयू) अंतर्गत असलेल्या एम.के. अमीन कॉलेजच्या दोन विद्यार्थ्यांनी विज्ञान क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण यश मिळवले आहे. बीएससी मायक्रोबायोलॉजीचे विद्यार्थी अर्णव ढमढेरे आणि हरिओम पाठक यांनी समुद्राच्या पाण्यातून एक असा बैक्टीरिया शोधला आहे जो अंधारात प्रकाश निर्माण करतो.
या बैक्टीरियाला बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया म्हटले जाते आणि या शोधामुळे शैक्षणिक व वैज्ञानिक जगात चर्चा सुरू आहे. अर्णव आणि हरिओमने त्यांच्या संशोधनामुळे फक्त त्यांच्या कॉलेजच नाही तर संपूर्ण वडोदरा शहराचा गौरव वाढवला आहे, तसेच इतर तरुण विद्यार्थ्यांना प्रेरणा दिली आहे.
अमीन कॉलेजच्या विद्यार्थी अर्णव ढमढेरे यांनी सांगितले की, हर्बल सायन्सच्या ओपन हाऊसमध्ये शाळेतील विद्यार्थ्यांना आमंत्रित केले जाते. बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया आइसोलेट करण्याचे आमचे प्राथमिक उद्दिष्ट काही वेगळे करून दाखवणे होते. अध्ययनादरम्यान आम्हाला समजले की बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया मुळे रात्री समुद्र चमकतो. याच कारणामुळे या बैक्टीरियाचा शोध घेतला. अर्णवने सांगितले की, हरिओम समुद्राचे पाणी आणले. आम्हाला बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया सापडले आहेत, जो खूप उपयोगी आहे.
अमीन कॉलेजचे विद्यार्थी हरिओम पाठक यांनी सांगितले की, त्यांनी या बैक्टीरियावर गेल्या वर्षभरापासून काम केले आहे. या बैक्टीरियाचा शोध घेण्यासाठी त्यांना एक वर्ष लागले. बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया खारट पाण्यात जिवंत राहतो. याची ओळख पटविण्यात सहा महिने लागले. काही लहान समस्यांमुळे ओळख पटविण्यात अधिक वेळ लागला.
प्राध्यापकांनी सांगितले की, आम्ही विद्यार्थ्यांना पूर्णपणे समर्थन दिले आहे. संशोधनासाठी त्यांना आवश्यक असलेली सर्व सामग्री आम्ही उपलब्ध करून दिली. बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरिया लिक्विड तयार करण्यासाठी उपयोगी ठरतील. यासाठी आम्हीही प्रयत्न करणार आहोत. काही ठिकाणी टेस्टिंग किंवा डायग्नोसिससाठी याचा उपयोग होतो आहे. आमचीही यावर काम करण्याची योजना आहे.
प्राध्यापक देवर्षी गज्जर आणि डॉ. प्रिया मिश्रा यांच्या मार्गदर्शनात झालेल्या या संशोधनात विद्यार्थ्यांनी महाराष्ट्रातील रत्नागिरी क्षेत्रातून समुद्री जलाचे नमुने गोळा केले आणि त्यामध्ये असलेल्या या खास बैक्टीरियाचा आइसोलेशन करून अभ्यास केला. सुमारे 11 महिन्यांच्या मेहनतीने, प्रयोगशाळेत केलेल्या अचूक प्रयोगांनी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाने या संशोधनाने महत्त्वपूर्ण यश मिळवले.
मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांच्या नेतृत्वात गुजरात सरकार संशोधन आणि नवाचाराला प्रोत्साहन देत आहे, ज्यामुळे अर्णव आणि हरिओम यांसारख्या तरुण वैज्ञानिकांना यशाचे नवीन आयाम गाठण्याची संधी मिळत आहे. बायोल्युमिनिसेंट बैक्टीरियाचा उपयोग भविष्यात प्रदूषणाची देखरेख, वैद्यकीय संशोधन आणि बायोटेक्नोलॉजी क्षेत्रात केला जाऊ शकतो. सध्या, यांचा पॅथोलॉजिकल एनालिसिस सुरू आहे, ज्यामुळे याच्या व्यापक उपयोगासाठी नवीन मार्ग खुला होण्याची अपेक्षा आहे.
–
एसडी/एएस