दिल्ली, 19 एप्रिल: आंतरराष्ट्रीय योग दिवस आता आहे. 21 जून 2026 रोजी साजरा होणाऱ्या या दिवशीच्या तयारीसाठी हा सर्वोत्तम काळ आहे. जर तुम्ही योगाच्या जगात नवीन असाल किंवा तुमच्या दिनचर्येत योग समाविष्ट करू इच्छित असाल, तर कॉमन योग प्रोटोकॉल (सीवाईपी) हे उत्तम प्रारंभ आहे.
भारत सरकारच्या आयुष मंत्रालयाने हे विशेषतः प्रारंभिक लोकांसाठी तयार केले आहे. हा प्रोटोकॉल शरीराला चुस्त-दुरुस्त ठेवण्याचा आणि मनाला तंदुरुस्त बनवण्याचा सोपा आणि प्रभावी मार्ग आहे. चला तर मग, कॉमन योग प्रोटोकॉल म्हणजे काय ते जाणून घेऊया.
कॉमन योग प्रोटोकॉल (सीवाईपी) हा 45 मिनिटांचा मानकीकृत योगाभ्यास आहे. याला सर्व वयोगटातील लोकांसाठी सोपे बनवले आहे. याचा उद्देश योगाला सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचवणे आहे, ज्यामुळे ते आरोग्य, शांती आणि सद्भावाचा लाभ घेऊ शकतील. याला श्वास, ताण आणि परिवर्तनाच्या सिद्धांतावर आधारित मानले जाते.
हा प्रोटोकॉल मुख्यतः चार टप्प्यात विभागला जातो, जो शरीराला लवचिक बनवतो आणि योगासन करण्यासाठी तयार करतो. पहिला टप्पा म्हणजे पुढे आणि मागे झुकणे व ताणणे, ज्यामुळे शरीराच्या समोरच्या आणि मागच्या स्नायूंना ताण मिळतो. दुसरा टप्पा म्हणजे उजवीकडे आणि डावीकडे झुकणे व ताणणे, जो कमर आणि बाजूच्या स्नायूंना मजबूत करतो. तिसरा टप्पा म्हणजे उजवीकडे आणि डावीकडे वळणे, ज्यामुळे गळा, खांदे आणि शरीराच्या सांध्यांची लवचिकता वाढते. चौथा टप्पा म्हणजे गळ्याला चारही बाजूंनी वळवणे, ज्यामुळे गळ्याच्या स्नायूंना आराम मिळतो.
यांनंतर चालन क्रिया किंवा शिथिलिकरण म्हणजेच लूजिंग प्रॅक्टिस केली जाते. यामध्ये ग्रीवा चालन (गर्दन), कंध्यांचे संचालन, कटि चालन (कमर) आणि घुटण्यांचे संचालन समाविष्ट आहे. या क्रियांनी शरीरातील सांध्यांना लवचिक बनवले जाते. नियमित अभ्यासामुळे सर्वाइकल समस्या, ताण, शरीरात खिंचाव, पाठदुखी आणि श्वासाच्या समस्या कमी होतात. यामुळे मन शांत होते, एकाग्रता वाढते आणि आरोग्य सुधारते. या क्रियांचे 5 ते 10 वेळा पुनरावृत्ती करणे आवश्यक आहे. हे उभे राहून किंवा बसून दोन्ही पद्धतींनी केले जाऊ शकते.