दिल्ली, फेब्रुवारी 5: आपल्या नातवंडांची देखभाल ही पारिवारिक जबाबदारी किंवा भावनिक नातेसंबंधाचा परिणाम मानली जाते. परंतु, आता विज्ञानाने याचा एक महत्त्वाचा पैलू उघड केला आहे. एका ताज्या संशोधनानुसार, नातवंडांची देखभाल करणाऱ्या वृद्धांची स्मरणशक्ती आणि भाषा कौशल्ये त्या वृद्धांच्या तुलनेत अधिक चांगली असतात, जे या भूमिकेत सामील नाहीत. हे अध्ययन दर्शवते की पारिवारिक जीवनात सक्रिय सहभाग वृद्धांच्या मेंदूसाठी फायदेशीर ठरू शकतो.
हा संशोधन प्रतिष्ठित जर्नल “साइकोलॉजी एंड एजिंग” मध्ये प्रकाशित झाला आहे. याची प्रमुख लेखिका फ्लाविया चेरेचेश आहेत. या अध्ययनात 2,887 दादा-दादी (नाना/नानी) यांचा समावेश करण्यात आला, ज्यांची वयोमर्यादा 50 वर्षांपेक्षा अधिक होती आणि सरासरी वय 67 वर्षे होते. या सहभाग्यांच्या आकडेवारीचे विश्लेषण 2016 ते 2022 दरम्यान करण्यात आले. या चाचण्यांमध्ये विशेषतः स्मरणशक्ती, शब्द वापर आणि भाषा कौशल्य यांची चाचणी घेण्यात आली.
संशोधनाच्या निष्कर्षांनुसार, जे वृद्ध आपल्या नातवंडांची देखभाल करतात, त्यांनी स्मरणशक्ती आणि वर्बल कौशल्यांच्या चाचण्यांमध्ये चांगले परिणाम दिले. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की या सकारात्मक प्रभावाचा संबंध ग्रँड पेरेंट्स किती वेळा देखभाल करतात किंवा ते कशी देखभाल करतात यावर नाही. नियमित किंवा कधी कधी, शिक्षण, खेळ किंवा रोजच्या देखरेखेसाठी असो, मानसिक लाभ साधारणपणे समान आढळला. यामुळे हे स्पष्ट झाले की सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे देखभालीच्या भूमिकेत सक्रियपणे सहभागी होणे.
संशोधकांचे मत आहे की मुलांसोबत वेळ घालवणे वृद्धांचा सामाजिक संपर्क वाढवतो आणि त्यांचा मेंदू सतत सक्रिय ठेवतो. मुलांच्या गरजा समजून घेणे, त्यांच्याशी संवाद साधणे आणि त्यांच्या क्रियाकलापांमध्ये सहभागी होणे मेंदूला आव्हान देते, ज्यामुळे विचार करण्याची क्षमता टिकून राहते. याशिवाय, या नातेसंबंधामुळे वृद्धांच्या जीवनात उद्देश आणि जबाबदारीची भावना निर्माण होते, जी मानसिक आरोग्यासाठी महत्त्वाची मानली जाते.
अध्ययन हे देखील स्पष्ट करते की वयोमानानुसार मानसिक कमी होणे पूर्णपणे टाळता येणार नाही, परंतु जीवनशैली आणि सामाजिक भूमिका यामध्ये मोठा फरक करू शकतात. कुटुंबात सक्रिय राहणे, विशेषतः पुढील पिढीच्या देखभालीत सहभागी होणे, वृद्धांना फक्त भावनिक समाधान देत नाही तर त्यांच्या मेंदूला देखील निरोगी ठेवण्यास मदत करू शकते.
–
केआर/